سفال و هنر سفال گری در ایران پیشینه زیادی دارد و بخشی از تاریخ درخشان ایران را نمایان می سازد که خود به تنهایی گویای شرایط، روابط، فرهنگ و تمدن جامعه زمان خود است. سفال گامبرون به عنوان نوعی از سفالینه های ساخته شده در دوره صفوی جایگاهی ویژه در تاریخ سفال ایران دارد و هنوز از بسیاری جنبه ها، به آن توجه نشده است. هدف اصلی این پژوهش شناسایی و معرفی ویژگی های سفال گامبرون است. برای این منظور و جهت ایجاد تحول و رسیدن به نوآوری در عرصه هنروصنعت سفالگری ضروری است مطالعه و تحقیقات بیش تری در این زمینه صورت گیرد و ضمن آشنایی با سفال این منطقه، جلوه های افزون آن ها نیز آشکار گردد. روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای است. نتیجه این بررسی نشان می دهد تاثیر در کشورهای دیگر در این زمینه بسیار اندک بوده و ذوق هنرمندان سفال گر در این دوره از تاریخ ایران بسیار چشمگیر و قابل توجه بوده است.

شباهت سفالینه های کوباچه تبریز دوره صفویه با سفالینه ایزنیک ترکیه در دوره عثمانی این سوال را پدید می آورد که علل تشابه این دو گونه سفالینه چه بوده و کدام یک بر دیگری تاثیر گذاشته است؟ شیوه ساخت این ظروف، تزئینات ظروف سفالی ایران و ایزنیک و رنگ های مشترک، حکایت از تاثیر متقابل آنها در دوره های زمانی خاص دارد. هدف تحقیق، شناسایی نمونه های مشابه در ایران و ترکیه و بررسی علل احتمالی تاثیر پذیری این دو گونه سفالینه از یکدیگر است. ظروف کوباچه که با نقوش ختایی و رنگ های متنوع تزئین شده، در ایزنیک ترکیه نیز با اشتراکاتی در طرح و رنگ دیده می شود. این مقاله، ابتدا به معرفی دو گونه سفال کوباچه و ایزنیک پرداخته است. سپس با بررسی روابط و مراودات فرهنگی و سیاسی دو کشور، به عوامل احتمالی تاثیرگذار سفال کوباچه بر سفال ایزنیک و تبیین اشتراکات در تزئین و رنگ پرداخته است. یافته های تحقیق نشان داد مهاجرت عده ای از هنرمندان تبریزی به ترکیه و پس از آن، حمله عثمانی ها در چالدران و سپس، دستیابی آنها به خزانه دولت صفوی در تبریز و به غنیمت بردن آثار هنری و هنرمندان آن منطقه به پایتخت عثمانی، باعث تاثیرپذیری سفالینه های ایزنیک از سفال کوباچه شده است.

محدودیت منابع، از جمله آب، به خصوص در کشور ما یکی از چالش هایی است که بخش کشاورزی را در بر گرفته است. با توجه به محدودیت این منبع حیاتی، بخش کشاورزی ایران می تواند با مدیریت صحیح استفاده از منابع آب، از جمله بالا بردن کارایی مصرف آب، تا حدودی این بحران را مهار نماید. در این تحقیق به بررسی کارایی فنی مصرف آب و عوامل مؤثر بر آن در تولید انگور در شهرستان بیجار با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ها با رویکرد نهاده محور پرداخته شده است. داده های این مطالعه از طریق جمع آوری پرسشنامه از 170 نفر از باغداران این شهرستان، طی سال زراعی 96-1395 به دست آمده است. نتایج نشان داد میانگین کارایی مصرف آب با فرض بازدهی ثابت و متغیر نسبت به مقیاس به ترتیب برابر با 94/51 و 59/83 درصد است که این اختلاف به دلیل وجود عدم کارایی مقیاس در تولید انگور در این شهرستان می باشد. بنابراین با افزایش مقیاس تولید در این منطقه مقدار کارایی مصرف آب نیز افزایش قابل توجهی خواهد داشت. بررسی عوامل مؤثر بر کارایی مصرف آب نشان داد که متغیرهای تحصیلات و سابقه ی تولید انگور تاثیر معنی داری بر کارایی مصرف آب در شهرستان بیجار داشته است و  هرچه تحصیلات و سابقه ی تولید انگور افزایش یابد، ناکارایی مصرف آب در تولید این محصول کاهش می یابد. با توجه به نتایج تحقیق با آموزش و دادن مشاوره به تولیدکنندگان، به ویژه با استفاده از دانش فنی تولیدکنندگان نمونه، افزایش کارایی آب در تولید انگور در شهرستان بیجار وجود دارد.

سفال زرین فام از جمله مواد فرهنگی فاخر دوران اسلامی بوده و تولید آن در ایران به دلیل پیچیدگی فناوری، در انحصار مراکز محدودی قرار داشته است. اما در بررسی ها و کاوش های باستان شناسی، توزیع این گونه سفال در محوطه های زیادی گزارش شده است. در مطالعات مستمر باستان شناختی و حفاظتی ارگ بم نیز قطعاتی از سفال زرین فام کشف شده است که اکنون در بانک سفال و نمایشگاه ارگ بم نگهداری می شود. مطالعه این نمونه ها، تنوع و توزیع سفال زرین فام در ناحیه کرمان را روشن می سازد. هدف از مقاله حاضر، طبقه بندی زرین فام های بانک سفال و نمایشگاه ارگ بم به منظور منشایابی بر پایه نتایج آزمایشگاهی و تبیین ویژگی های تولیدات محلی و وارداتی است. پرسش های مطرح در این پژوهش، این است که سفال های زرین فام بانک سفال و نمایشگاه ارگ بم بر اساس ویژگی های ظاهری به چه گروه هایی تقسیم می شوند؟ منشا و مرکز تولید این سفال ها بر اساس نتایج آزمایشگاهی کجا است؟ سنت های بومی و محلی تولید سفال زرین فام کرمان چیست؟ برای پاسخ به این پرسش ها، ابتدا طبقه بندی و گونه شناسی سفال ها صورت گرفته، سپس 10 نمونه از آنها بر پایه معیارهای سبک نقوش، تنوع رنگ لایه زرین فام و لعاب زمینه و نوع خمیره، برای آنالیز عنصری بدنه اصلی، لعاب زمینه و لایه زرین فام با استفاده از روش میکروپیکسی انتخاب شده است. در گام بعد، بر اساس نتایج یافته های میدانی، اسنادی و آزمایشگاهی، مطالعه تحلیلی نمونه ها به انجام رسیده است. نتایج آنالیز عنصری بدنه و لعاب زمینه نشان میدهد که با توجه به مقادیر عناصر مختلف در نمونه های آزمایش شده، این نمونه ها منشا محلی یا منطقه ای دارند و مواد اولیه آن ها از معادنی در بم، جیرفت یا کرمان تامین شده و در همین ناحیه تولید شده اند. بنابراین، تنوعی که در رنگ، نقش و خمیره این زرین فام ها دیده می شود به دلیل ساخت آنها در چند مرکز در نقاط مختلف ایران نبوده، بلکه به دلیل تولید در دوره های مختلف از صدر اسلام تا سده های متاخر در کارگا های محلی ناحیه کرمان، بم یا جیرفت بوده است.

سفال به عنوان یک ماده فرهنگی، مدرک مهمی در گاهنگاری نسبی و مطلق محوطه ها و مقایسه آنها با یکدیگر است. بر مبنای مطالعات تطبیقی سفال های شاخص قوشاتپه شهریری از منظر فرم و تزیین و آنالیز تعدادی از نمونه ها با کمک ترمولومینسانس که مکمل روش نخست بود؛ این نتیجه حاصل گردید که از نظر زمانی فازهای تحتانی محوطه مذکور اواخر نوسنگی و گذر آن به کالکولیتیک قدیم را نشان می دهد که صرف نظر از این مساله مقایسه تطبیقی سفال های قوشاتپه نشان داد که محوطه دارای روابط فرهنگی و اجتماعی پایداری بویژه با حوزه دریاچه ارومیه از همین مقطع زمانی پایان نوسنگی تا دوره های بعدی داشته است.

در گستره ی تنوع شیوه های تزئین سفال ایران، سفالینه های لاجوردینه جایگاه منحصر به فردی را به خود اختصاص می دهند. ویژگی بصری این آثار، استفاده از ورق طلا بر زمینه ی لعابدار لاجوردی، فیروزه ای یا سفیدی است که تزیین آن با بکارگیری رنگ های قرمز، سیاه و سفید تکمیل شده است. پژوهش توسعه ای حاضر که جمع آوری اطلاعات آن بر اساس اسناد و منابع کتابخانه ای صورت گرفته، با بهره گیری از شیوه تاریخی-تحلیلی تلاش نموده است تا به پرسش هایی در رابطه با دلایل پیدایش، محدوده زمانی و مکانی رواج این سفالینه ها پاسخ گوید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که دوره ی حیات سفال لاجوردینه به اواخر قرن هفتم تا اواخر قرن هشتم هجری محدود می شود و ساخت سفال تکرنگ لاجوردی و پس از آن تحولات سفال مینایی و ساخت مینائی های زراندود زمینه ی پیدایش سفال لاجوردینه را فراهم نمودند. نمونه های متعدد لاجوردینه ی یافت شده از سلطانیه، حسنلو، نیشابور، بندر سیراف، تخت سلیمان و اکتشافات نواحی اردوی زرین (از رقبای قلمرو ایلخانیان)، نشانگر محدوده ی مکانی رواج این آثار می باشند اما شواهد ساخت این سفالینه ها به تخت سلیمان محدود می شوند. با افول ایلخانیان تولید سفالینه های لاجوردینه نیز رو به کاستی گذاشت و آخرین کاربرد عمده ی سفال لاجوردینه در سمرقند و در اواخر قرن هشتم هجری نمایش یافت.